Fratelli Tutti: Een uitnodiging die je niet af kunt slaan

Hans van Zonneveld

Paus Franciscus heeft een inspirerende brief geschreven, die hij onlangs verstuurde op het feest van zijn grote inspirator, de heilige Franciscus. Il poverello (de geliefde arme) Franciscus identificeerde zich met de armen en bevrijdde zichzelf van elke zucht om te heersen over anderen. Hij werd één van de minsten en probeerde zo in harmonie met iedereen te leven. Dat is de Franciscus, die de inspiratiebron is voor deze paus, die altijd al gegrepen was door kwesties rond broederlijkheid en sociale vriendschap. Het gaat er om toe te werken naar de inspirerende droom van Jezus van Nazareth, het rijk Gods, waarin mensen werkelijk broers en zussen van elkaar zijn.

Ik vat de inleiding van zijn brief hier samen. Hij schrijft: in onze verwarrende tijd heeft de pandemie wel overal laten zien, dat we leven vanuit valse zekerheden en dat we niet in staat zijn om wereldwijd met elkaar samen te werken en elkaar gelijkelijk het goede te gunnen. Hoe inspirerend is dan het ideaal van broederlijkheid: niemand kan leven in zijn eentje… we hebben behoefte aan een gemeenschap die ons ondersteunt en helpt, waarin we elkaar kunnen helpen om vooruit te blijven kijken. Want het is belangrijk om samen te dromen…. in je eentje zie je luchtspiegelingen, dingen die er niet zijn. Dromen daarentegen bouwen we samen. En we moeten toegeven, schrijft hij, “veel van onze dromen liggen aan scherven”.

De paus gaat in op allerlei actuele problemen. Ik vond het verrassend te lezen hoe hij onverbloemd en zonder terughoudendheid de dingen bij hun naam noemt.

  • De eenheid in Europa en in Latijns-Amerika, eigenlijk wereldwijd, is zoek.
  • Oude conflicten laaien weer op, het nationalisme steekt overal de kop op.
  • Economie en financiële belangen overheersen.
  • Onbegrensde consumptie en leeg individualisme in het rijke westen.
  • Woorden als democratie, vrijheid, gerechtigheid, eenheid worden verbogen en omgevormd tot instrumenten van overheersing, worden rechtvaardiging van alle handelen; wanhoop en wantrouwen worden overvloedig gezaaid.
  • Overdrijving, extremisme en geweld, radicalisering en verdachtmaking zorgen dat mensenrechten worden afgepakt.
  • Over- en hoogmoed van de rijken en machtigen.
  • Wegwerp wereld: niet alleen door overconsumptie door weinigen, maar ook mensen worden weggeworpen als overbodig: lage lonen, werkloosheid, armoede.
  • Mensenrechten voor weinigen, veel te weinig universeel beschikbaar.
  • Globalisering zonder gemeenschappelijk routeplan: kloof tussen mensen wordt alsmaar dieper.
  • Afwezigheid van menselijke waardigheid aan de grenzen.
  • Communicatie wordt steeds meer lege inhoud en illusie.

Stuk voor stuk terechte constateringen! Wat zou de paus willen bereiken met zijn brief?

“Ik nodig iedereen uit tot hernieuwde hoop, die diep weggestopt wel degelijk leeft in elk mensen hart, ondanks alles. Laten we dus dromen als één enkele menselijke familie, als kinderen van dezelfde aarde die ons aller huis is, ieder van ons met de rijkdom van zijn of haar geloof en overtuiging. Ieder van ons met zijn of haar eigen stem, allemaal broeders en zusters!”

Een uitnodiging die je toch niet kunt afslaan……!